الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)
326
تفسير تطبيقى (فارسى)
شريفه إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ « 1 » بيان شده است . در اين آيه ابتدا از گزينش دو نفر يعنى آدم و نوح نام مىبرد و سپس از گزينش « آل ابراهيم » و « آل عمران » يعنى سلسله و دودمان ابراهيم و عمران خبر مىدهد . آل عمران نيز همان آل ابراهيماند چون مراد از آل عمران ، انبياى بنى اسرائيلاند كه از موسى عليه السّلام آغاز مىشود و يا كسى جز مريم و فرزندشان عيسى نيست و به فرموده قرآن عيسى عليه السّلام ذريه ابراهيم است . « 2 » پس اين سلسله تنها آل ابراهيم مىباشند . خداوند درباره آنان فرمود : أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهِيمَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ آتَيْناهُمْ مُلْكاً عَظِيماً . « 3 » پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نيز آل ابراهيماند خداوند براى آل ابراهيم در دودمان پيامبر اكرم كه جز عترت طاهره نيستند حقوقى ويژه از جمله ، حق خمس ، انفال قرارداد ، مودتشان را واجب كرد آنان را در صلوات هم رديف رسول مكرم اسلام قرار داد ، « 4 » آنان را تطهير نمود و وارث خاتم الانبياء نهاد و اطاعتشان را نيز هم رديف اطاعت خود و رسولش قرار داد و فرمود : أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ « 5 » پس اگر اين سلسله اطاعتشان به طور مطلق واجب است به دليل آن است كه خداوند به آنان كتاب و حكمت و ملك عظيم ( كه فرمانروايى در دلهاى پاك مؤمنان است ) « 6 » داد . گفتيم تمام أهل سنت به جز فخر رازى ( كه قول وى را پس از اين خواهيد ديد ) اطاعت اولى الامر در اين آيه مشروط به شرط اطاعت خدا و عدم معصيت او مىدانند ؛ ازاينرو بر خلاف ديدگاه شيعه اولى الامر را بر افرادى خاص از معصومان تطبيق نمىكنند ، اقوال تفسيرى اهل سنت در اين زمينه بدين شرح است : 1 . اولى الامر تنها حاكمان بر حقّند ، زمخشرى ( م / 538 ق ) مىگويد :
--> ( 1 ) . آل عمران ، 33 ( 2 ) . انعام ، 85 ( 3 ) . نساء ، 54 ( 4 ) . ر . ك : محمد بخارى ، صحيح البخارى ، ج 3 ، كتاب فضائل الصحابة ، ص 1233 ، ح 3190 ؛ 1802 ، ح 4159 ؛ مسلم ، صحيح مسلم ، ج 1 ، ص 305 ، ح 406 . ( 5 ) . نساء ، 59 ( 6 ) . ر . ك : محمد القمى المشهدى ، كنز الدقائق ، ج 3 ، ص 428 - 431 .